Ho utloisisa kamoo liphoofolo li ithutang kateng ke senotlolo sa ho susumetsa le ho fetolela boitšoaro ba bona . Re atisa ho nahana ka ho ithuta e le ntho e etsahalang ha re koetlisa liphoofolo ka boomo (mohlala ho ruta lintja hore li lule kapa li tle). Empa ha e le hantle, ho ithuta ho etsahala ka nako eohle - ntho e 'ngoe le e' ngoe eo ntja kapa katse e nang le eona bophelong bohle ba eona e tla ama ka mokhoa o itseng ka boitšoaro bo latelang.
Ho Ithuta ho Sebelisana
Ho na le mefuta e 'meli ea thuto ea ho kopanya: maemo a khale le maemo a sebetsang.
Ha Ivan Pavlov, ea fumanoeng ke setsebi sa thuto ea lintho tsa khale ea Russia, a fumaneng moputso oa Nobel, ke mokhoa oa ho ithuta o etsoang ka mekhatlo e pakeng tsa tlhahiso ea tikoloho le tšusumetso e tloaelehileng. E boetse e tsejoa e le Pavlovian kapa boemo bo arabang, mokhoa oa ho ithuta o kopanyelletsa tšusumetso e matla ea lintho tse phelang (mohlala, lijo) ka tšusumetso e neng e sa nke lehlakore (mohlala, tšepe).
Burrhus Frederic (BF) Skinner e nkoa e le ntate oa boemo bo sebetsang. Mosebetsi oa hae o ne o metse ka maikutlo a hore boemo ba khale bo ne bo le bonolo haholo ho ba tlhaloso e feletseng ea boitšoaro bo rarahaneng. O ne a lumela hore tsela e molemo ka ho fetisisa ea ho utloisisa boitšoaro ke ho sheba lisosa tsa ketso le liphello tsa eona.
Boits'oaro bo sebetsang ke bona bo boleloang bo finyelle maemo a mabeli: (1) E lokolotsoe ka bolokolohi ke phoofolo, ka kutloisiso ea hore ha ho na ho hlahisa tšusumetso e hlakileng, 'me (2) e khoneha ho matlafatsoa le kotlo ka liphello tsa eona, joalo hore e ka bakoa ho nyoloha kapa ho theoha ka makhetlo, ka ho latellana.
Boemo ba Sebopeho sa Sehlopha se Sebetsang
Boemo ba khale bo akarelletsa ho beha letšoao le sa nke lehlakoreng pele ho tšeloa ka tlhaho. Ka teko ea khale ea Pavlov le lintja, letšoao le sa nke lehlakore e ne e le molumo oa molumo le ho nahana ka tsela e tloaelehileng e ne e ntse e phahama ka lebaka la lijo. Ka ho kopanya boipiletso ba ho se nke lehlakore ka ts'ebeliso ea tikoloho (tlhahiso ea lijo), molumo oa molumo feela o ka hlahisa karabo ea salivation.
Ho hlakile hore ka tloaelo lintja li pota-potile ha li utloa litloloko - karabo e bakoa hobane lintja li ithutile hore tšepe e ne e le pontšo e ka tšeptjoang ea ho fihla ha lijo. Ha ho pelaelo hore thuto ea mofuta ona ke phaello e kholo ea ho iphetola ha lintho - ho khetholla liketsahalo tse bontšang hore mokhoa oa sebata o fana ka nako ea phoofolo ea ho baleha. Ka ho lekana, ho itšoara ka matšoao a pele a lijo ho bolela ho fihla mohloling pele.
Mohlala o mong o tummeng oa boemo ba khale ke boiteko ba John B. Watson moo ho neng ho e-na le karabo ea tšabo ho moshemane ea bitsoang Little Albert. Qalong ngoana o ne a sa tšabe lithane tse tšoeu, empa ka mor'a hore rat eo e kopane khafetsa ka molumo o lerata, o tšosang, ngoana o tla lla ha rat eo e le teng. Tšabo ea ngoana eo e boetse e tloaelehile ho lintho tse ling tse tšoeu tse hloekileng.
Boemo ba boholo-holo bo ne bo e-na le tsusumetso e matla sekolong sa ho nahana ka kelello e tsejoang e le boitšoaro. Boits'oaro bo thehiloe khopolong ea hore:
- Thuto eohle e etsahala ka ho sebelisana le tikoloho.
- Tikoloho e bōpa boitšoaro.
- Ho nka kelello ea kelello ho bua ka maikutlo, maikutlo, le maikutlo ho nahanngoa ha ho na thuso ha u hlalosetsa boitšoaro.
Likatse le Mekhoa ea Sekolo
Likati li ithuta ka litsela tse fapa-fapaneng le ho koetlisoa ka katle ho na le motheo oa mekhoa e mengata.
Tloaelo ea khale ke mokhoa o sebelisetsoang ho ruta likatse ho ithuta kapa ho ba le boemo bo itseng ho molumo o itseng, monko kapa boitšoaro bo amanang le karabelo e lakatsehang. Ka mohlala, sehlahisoa se ka sebelisoang (se amanang le lijo) se etsa hore katle e tle e mathele sekotlolo sa lijo. Kapa molumo oa khamera nakong ea koetliso ea boqhoqhoa o amahanngoa le moputso oa lijo 'me o ka sebelisoa ho buisana le (CLICK!) Ke seo u batlang hore cat e se etse.